Rehberi Nasıl Hazırlıyoruz: Metodoloji ve Şeffaflık
Bir rehberin değeri, neyi önerdiğiyle değil, nasıl önerdiğiyle ölçülür.
Düzce'de Yemek iki yılı aşkın süredir yayında. Bu sürede 80'den fazla mekan ziyaret ettik, onlarca üreticiyle konuştuk ve Düzce mutfağının hangi hikâyeleri taşıdığını anlamaya çalıştık. Ama şimdiye kadar sormadık: biz bunu nasıl yapıyoruz?
Bu soruyu yanıtsız bırakmak, okuyucuya eksik bir bilgi vermek demek. Metodolojimizi ve şeffaflık ilkelerimizi burada, bir kez ve açık olarak yazıyoruz.
Kaynak Hiyerarşimiz
Her iddia, her bilgi bir kaynağa dayanmak zorunda. Kaynakların eşit ağırlığı yok; biz hiyerarşik bir doğrulama yöntemi kullanıyoruz.
Birinci katman — resmi tescil ve kamu verisi. Bir ürünün coğrafi işaret statüsünden söz edeceksek, doğrulama adresimiz TÜRKPATENT Coğrafi İşaretler Portalı'dır (ci.turkpatent.gov.tr). Tescil numarası yoksa, tescil iddiası yok. Düzce'ye ait resmi istatistikler, nüfus verileri ya da tarihsel bilgiler için T.C. Düzce Valiliği, Düzce Belediyesi ve Tarım il müdürlüğü belgelerine başvuruyoruz. Bu katmanda yayınlanan her veri, kaynak bağlantısıyla birlikte sunulur. İkinci katman — gazetecilik kaynakları. Resmi kaynak bulunmayan durumlarda Anadolu Ajansı, TRT Haber ve bölgede yayın yapan yerel gazetelerden yararlanıyoruz. Bu kaynakları tek başına yeterli görmüyoruz; mümkünse ikinci bir gazetecilik kaynağıyla çapraz doğrulama yapıyoruz. Üçüncü katman — yerinde gözlem. Sahadaki bulgular — bir fırıncının anlattığı tarih, bir köy muhtarının aktardığı üretim süreci — değerlidir ama tek başına geçerli değildir. Bu tür bilgiler yazıya girer, ancak "aktarıma göre" veya "yerel kaynağa göre" nitelemesiyle. Dışarıda bıraktıklarımız. Tek bir blog yazısı, forum paylaşımı ya da sosyal medya iddiası asla kaynak olarak kullanılmaz. Düzce mutfağına ilişkin pek çok bilgi bu kanallardan dolaşıma giriyor; biz bunları okuyoruz ama içeriğimize taşımıyoruz.Gerçek Ziyaret Koşulu
Blogumuzda yer alan her mekan değerlendirmesi, o mekânda en az bir kez fiilen yemek yenilmesi koşuluna dayanır. Ziyaret habersiz yapılır; rezervasyon öncesinde rehbere bağlı olduğumuzu belirtmiyoruz. Yemek bedelini kendimiz ödüyoruz.Bu yöntem mükemmel değil. Bir mekân, farklı günlerde ve saatlerde farklı sonuçlar verebilir. Bunu kabul ediyoruz ve değerlendirmelerimize "tek ziyaret notudur, değişkenlik gösterebilir" uyarısını dahil ediyoruz. Sürekli izleme kapasitemiz kısıtlı olduğu için rehberde yer alan mekânları altı ayda bir kontrol listesine alıyoruz.
Sponsorlu İçerikler: Kural Açık
Zaman zaman işletmelerle ücretli iş birlikleri yapıyoruz. Bu bir yemek rehberi için olağan bir gelir kanalıdır. Ancak bu iş birliklerinin neyi değiştirip neyi değiştirmediğini net biçimde tanımlıyoruz.
Değişen: Sponsorlu içerikler açıkça etiketlenir. Yazının başında "Bu içerik [İşletme Adı] iş birliğiyle hazırlanmıştır" ifadesi yer alır. Sponsor, metnin yayınlanacağını bilir; yazı nasıl etiketleneceğini de bilir. Hiçbir sponsor bu etiketi kaldıramaz. Değişmeyen: Sponsorlu bir içerik, söz konusu işletmenin bağımsız değerlendirmesini etkileyemez. İbrahim'in Yeri için hazırladığımız sponsorlu tanıtım yazısı, o mekânın rehberdeki genel notu ve yorumuna dokunmaz. Eğer bir mekânın yemeğinde sorun görüyorsak, bağımsız değerlendirmemizde bunu yazarız; ücretli iş birliği bu kararı askıya almaz.Bir mekan hem sponsorlu içeriğe hem de bağımsız değerlendirmeye konu oluyorsa, her iki yazıda da bu durum açıklanır.
Coğrafi İşaret Yazılarındaki Özel Titizlik
Düzce mutfağını tanımlamanın en güvenilir yolu, tescilli ürünlerden başlamak. Bu nedenle coğrafi işaretli lezzetler yazımızı hazırlarken standart yöntemimizin ötesine geçtik: tescil numaralarını TÜRKPATENT portalından tek tek doğruladık, tarihsel anlatıları resmi başvuru dosyalarıyla karşılaştırdık ve tartışmalı iddiaları dışarıda bıraktık.
Coğrafi işaret, hukuki bir statüdür. Bu statüyle ilgili her bilgi hukuki belgeye dayanmalıdır. Bunu bir tercih değil, zorunluluk olarak görüyoruz.
Hata ve Güncelleme Politikası
Yanlış bilgi yayınladığımızda düzeltiyoruz. Düzeltme, orijinal yazının üzerine yazılmaz; yazının altına tarihli bir "Düzeltme" notu eklenir ve ne değiştiği açıklanır. Ciddi bir hata söz konusuysa sosyal medya kanallarımızda da duyuruyoruz.
Bir mekânın kapandığını, menüsünün değiştiğini ya da verdiğimiz bilgilerin eskidiğini bize bildirirseniz, yazıyı günceller ve en üste güncelleme tarihini belirtiriz.
Bir rehber, güvenilirliğini söyleyerek değil göstererek kazanır. Bu sayfayı gelecekte de güncel tutacağız — metodolojimiz değişirse burada açıklayacağız.