Çilimli Sofrası: İlçenin Ev Yemekleri ve Yöresel Tatları
Bir ilçenin en dürüst lezzetleri büyük tabelaların arkasında değil, kadınların elinde şekillenen tabaklarda saklıdır.
Düzce il merkezinden 15 kilometre güneye gidince Kaplandede Dağları'nın eteklerinde küçük bir ilçeyle karşılaşırsınız: Çilimli. Kendi kendine "yeşilin şehri" diye tarif eden bu yer, deniz seviyesinden 222 metrede oturuyor ve nemli Karadeniz iklimiyle beslenmiş verimli toprakları üzerinde pirinç yetiştiriyor. Bu pirinç sıradan değil; rengi koyu mor, tadı hafif fındıksı, besin değeri beyaz pirince kıyasla katbekat yüksek. Çilimli'yi diğer ilçelerden ayıran şey de büyük ölçüde bu taneden başlıyor.
Siyah Pirinç: İlçenin Kıymeti
Çilimli siyah pirinci, bölgenin coğrafi işaretli ürünleri arasında yer alıyor. Düzce Üniversitesi'nin araştırmaları ve yerel tarım çevrelerinin gündemine giren bu çeltik türü, yüksek antioksidan içeriğiyle öne çıkıyor; beyaz pirince göre altı kat daha fazla antosiyalin barındırdığı belirtiliyor. Protein oranı yüzde sekiz ile on arasında, lif miktarı ise standart pirinçten belirgin biçimde fazla.
Düzce ovasındaki kimi pirincin 1800'lere uzanan Konuralp pirinci geleneğiyle bağlantısı kurulurken, Çilimli siyah pirinci daha nadir, daha özgün bir hat üzerinde duruyor. Yerel çiftçiler küçük parsellerde üretiyor; büyük ölçekli tarımın değil, ev bahçesi titizliğinin ürünü. Piyasada bulmak her zaman kolay değil; ancak Çilimli ilçesinde bu pirince ulaşmak için doğrudan üreticilere ya da belediye girişimlerine sormak en güvenilir yol.
Pişirme konusunda bu pirincin sabır istediğini bilmek gerekiyor. Daha uzun ıslatma ve bekleme süreleri, tanenin renk ve besin değerini korurken doğru kıvamı yakalamasını sağlıyor. Sofradaki karşılığı pilav olabildiği gibi, çorba tabanı ya da sütlaç benzeri bir tatlıda da yer buluyor.
Millet Bahçesi Restoranı: 14 Kadının Mutfağı
Çilimli'nin merkezinde 13 hektarlık yeşil alanın içine kurulu Millet Bahçesi, ziyaretçiye piknik, çocuk oyun alanı ve bungalov seçenekleri sunuyor. Ama asıl ilgi çeken, bu bahçenin içindeki restoranı işleten kadın kooperatifi.
Çilimli Kadın Girişim Üretim ve İşletme Kooperatifi, 2021'de yedi kurucu üyeyle kuruldu; 2022'ye gelindiğinde üye sayısı 14'e çıkmıştı. Kooperatif başkanı Tuğçe Özbal, amacı şöyle özetlemiş: "Kadınlarımızla burada üretim yapıyor, onlara istihdam sağlıyoruz; hem üreticileri hem de pazarları haline geliyoruz." Mutfakta çalışan Emine Pakyıldız ise gelir elde etmenin kendisine kattığı özgüvenden söz ediyor.Belediye başkanının da bilinçli bir tercih olarak kadınlara bıraktığını dile getirdiği bu işletmede sofra oldukça kapsamlı:
Menünün geri kalanında fındık, bal kabağı, kestane ve ev yapımı erişte öne çıkıyor. Bunlar bölgenin kışa hazırlık geleneğinden gelen saklama ürünleri; taze olduğu kadar kurutulmuş ve fermente biçimleriyle de sofrada yer buluyor.
Çalışma saatleri ve rezervasyon için @cilimlimilletbahcesi Instagram hesabını ya da doğrudan 0 552 547 81 81 numarasını aramak en güvenilir yol. Mekân, Yeşil Mahallesi Şehit İsa Ceylan Caddesi No:53 adresinde.
Ev Sofrasının Katmanları
Çilimli'de büyük ölçekli restoran sayısı kısıtlı. Bu durum bir eksiklik değil, aslında ilçenin lezzet dilini anlatan bir gerçek: buradaki yemek kültürü ağırlıklı olarak ev mutfaklarında yaşıyor.
Fındık
Düzce genelinde olduğu gibi Çilimli'de de fındık her yere giriyor. Çerkes tavuğunun cevizli sosunda, tatlılarda, kahvaltı masasında. Bölge fındığı yağlı, iri ve yeşil kabuğundan yeni soyulmuş haliyle kent fındığından farklı bir taze aroma taşıyor.
Kestane
Dağ eteklerinde yetişen kestane, sonbahar sofralarının vazgeçilmezi. Haşlanmış ya da közlenmiş olarak meze tabağına giriyor; kestane çorbası ise özellikle soğuk geçen günlerin sıcak karşılığı.
Bal Kabağı
Çilimli ev bahçelerinde bol yetişen bal kabağı, tatlı ve tuzlu iki yönde kullanılıyor. Bal kabağı tatlısı bölgede yaygın; tahine ya da cevize sarılı yapılan versiyonları kış sofrasının kapanış tabağı.
Ev Erişte
Yufka hamuru açılıp kurutulan ev erişte, yerel mutfağın emek yoğun ürünlerinden biri. Çorba tabanında ve sütlü yemeklerde kullanılıyor; fabrika erişteyle karıştırılmaması gerekiyor.
Çilimli'ye Giderken
Düzce'den Çilimli'ye ulaşmak kırk dakikayı bulmaz. D-100 güzergâhından ayrılıp güneye dönen yol, kısa sürede Kaplandede Dağları'nın yeşil örtüsüne doğru tırmanmaya başlıyor. İlçe merkezine girişte orman dokusu belirginleşiyor; yaz aylarında dağın serin havası ve sis katmanının olmaması — Düzce ovasının kış sisine karşılık Çilimli çevresi yıl boyunca daha berrak kalıyor — ilçeyi hava değişimi için de tercih edilen bir nokta haline getiriyor.
Güzergâhı genişletmek isteyenler için Cumayeri ve Gümüşova hattında ne yenir yazımız, Düzce'nin batı ilçelerini kapsayan bir sofra haritası çiziyor. Tüm ilçe rehberlerine ulaşmak için blog sayfamıza göz atabilirsiniz.
Her Tabakta Bir Emek
Çilimli'nin sofra dilini tek cümleyle özetlemek gerekse şu söylenebilir: burada yenilen her tabak, görünmez bir emeğin kristalleşmiş hali. Siyah pirinci toprağa bırakıp hasada kadar bekleyen çiftçinin sabrı, kooperatifte sabahın erken saatlerinde hamur açan kadının mesaisi, fındığını yaz sonunda kavurarak saklayanın öngörüsü.
Millet Bahçesi Restoranı bu dokuyu en görünür hale getiren yer; ama asıl lezzet, Çilimli'nin kendine özgü toprak ve ikliminin sofraya yansımasında saklı. Bölgeye özgü coğrafi işaretli siyah pirinç, bu lezzetin en somut kanıtı.
Bir tabak siyah pirinç pilav, Çilimli'nin 222 metrelik rakımını, dağ eteklerinin nemini ve 14 kadının sabah titizliğini içinde taşır. Bunun farkında yemek, lezzeti bir kat daha derinleştirir.